|
Trách nhiệm hình sự của người phạm tội tổ chức đánh bạc
Công cuộc đổi mới sau đoạn đường hơn một phần năm thế kỷ đã đem lại bộ mặt mới cho nước ta. Chuyển mình từ quản lý kế hoạch hóa tập trung sang cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, chúng ta đã đạt được nhiều thành tựu lớn trên cả ba lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội. Tuy vậy, cơ chế mới cũng có mặt trái, đó là sự phát triển ngày càng phức tạp với hậu quả mỗi lúc một nghiêm trọng hơn của các tệ nạn xã hội.
“Tệ nạn xã hội là hiện tượng xã hội bao gồm những hành vi sai lệch chuẩn mực xã hội có tính phổ biến (từ các vi phạm những nguyên tắc về lối sống, truyền thống văn hóa, đạo đức xã hội, trái với các thuần phong mỹ tục, các giá trị xã hội cho đến vi phạm các quy tắc đã được thể chế hóa bằng pháp luật ) gây ảnh hưởng xấu về đạo đức, truyền thống văn hóa và những hậu quả nghiêm trọng trong đời sống kinh tế-văn hóa-xã hội của nhân dân”.(18) Tệ nạn xã hội gồm các loại “trong thiết chế” như tham ô, hối lộ, lạm dụng chức vụ, và “ngoài thiết chế” như cờ bạc, mại dâm, ma túy,… Nếu như trước đây chúng còn phát triển một cách tự phát, quy mô nhỏ và mức độ nghiêm trọng trong từng địa bàn, thì hiện nay đã và đang lan rộng, xu hướng ngày càng tinh vi, đa dạng hơn, có tổ chức với quy mô lớn, gia tăng về tính nguy hại cao cho xã hội.
Cùng với các tệ nạn khác, cờ bạc đang là hiện tượng nhức nhối của xã hội nước ta. Tệ nạn này đã phát triển lan tràn, từ nông thôn tới thành thị, len lỏi vào từng ngõ phố, thôn xóm. Chúng đã cuốn vào một phần không nhỏ dân cư, không chỉ giới hạn trong một hay hai tầng lớp xã hội, từ nguời dân lao động, học sinh, sinh viên, cho tới cả các công viên chức nhà nước,… cùng với một lượng lớn của cải xã hội, kéo theo đó là sự xuống cấp về đạo đức, tha hóa về nhân cách của bộ phận những người tham gia. Đây cũng là nguyên nhân của nhiều tệ nạn và tội phạm khác như tham nhũng, trộm cắp,lừa đảo,… (trong vụ án PMU 18, Bùi Tiến Dũng được báo chí mệnh danh là “con bạc triệu đô”, đã tham ô của nhà nước hàng trăm tỷ đồng đặt vào sới bạc).
Nền kinh tế nước ta “vốn lạc hậu, kém phát triển,lại chịu hậu quả nặng nề của các cuộc chiến tranh, không đủ khả năng giải quyết các vấn đề xã hội gay cấn trong một thời gian ngắn, nhất là từ khi chuyển sang cơ chế thị trường và mở cửa”,(18) nên các tệ nạn, trong đó có tệ nạn cờ bạc phát triển nhanh chóng. Một bộ phận người dân lâm vào tình trạng thất nghiệp, thiếu việc làm hoặc việc làm không ổn định, trở thành các con bạc, mong muốn đổi đời qua vận đỏ đen.
Cơ chế đổi mới mang lại những thành tựu kinh tế, nhưng cũng mang theo mặt trái của mình. Đó là bất bình đẳng và phân hóa giàu nghèo, sức mạnh đồng tiền lấn át các giá trị tốt đẹp của xã hội, sự xuống cấp của đạo đức, văn hóa, lối sống thực dụng, trụy lạc, gia đình buông lỏng giáo dục, ít quan tâm tới sinh hoạt, học hành của con cái, một số bậc phụ huynh bị cuốn hút vào các hoạt động kinh tế thị trường,… Chúng là những nguyên nhân xã hội quan trọng góp phần làm gia tăng và trầm trọng hơn các tệ nạn nói chung và cờ bạc nói riêng, gây mất trật tự xã hội.
Theo Lênin, “Nhà nước là sản phẩm và biểu hiện của những mâu thuẫn giai cấp không thể điều hòa được. Bất cứ ở đâu, hễ lúc nào và chừng nào mà, về mặt khách quan, những mâu thuẫn giai cấp không thể điều hòa được, thì nhà nước xuất hiện. Và ngược lại: sự tồn tại của nhà nước chứng tỏ rằng những mâu thuẫn giai cấp là không thể điều hòa được.” Mặc dù vậy, bất kỳ nhà nước nào cũng phải thực hiện những công việc chung, quản lý các hoạt động chung vì sự tồn tại của xã hội. Đây chính là chức năng xã hội của nhà nước. Với nhà nước xã hội chủ nghĩa, chức năng này được đề cao, mà bảo đảm trật tự công cộng là một biểu hiện quan trọng của nó. Đặt trong hoàn cảnh đất nước đang thực hiện công cuộc đổi mới do Đảng phát động từ đại hội VI - 1986, bảo đảm trật tự công cộng ngoài lý do ổn định đời sống nhân dân, còn là điều kiện tiên quyết để phát triển kinh tế.
Xã hội ổn định, người lao động có thể yên tâm làm việc, nguồn cung ứng nguyên vật liệu không bị biến động, sản phẩm làm ra có thể tìm được chỗ đứng trên thị trường, được lưu thông một cách tương đối tự do,… nhờ đó sản xuất, kinh doanh trong nước được thúc đẩy. Yếu tố này còn tạo nên môi trường hấp dẫn, thu hút đầu tư từ các nước phát triển. Cùng với lượng ngoại tệ đổ vào, nền kinh tế còn hấp thụ được những công nghệ tiên tiến, trình độ quản lý cao,… Tổng sản phẩm quốc nội, thu nhập bình quân tính theo đầu người vì thế mà tăng lên. Nền kinh tế phát triển không chỉ nâng cao đời sống nhân dân, nó tác động trở lại tạo ổn định, văn minh xã hội, trật tự được đảm bảo.
Ngược lại, khi những quy tắc chung của xã hội không được các công dân thực thi đúng đắn, nhà nước không thực hiện tốt chức năng của mình, bên cạnh việc người dân khó có thể “an cư”, thì các yếu tố đầu vào (nhân công, nguyên vật liệu,…) cũng không thể đáp ứng được yêu cầu của nền kinh tế, kéo theo đó là sự mất giá của đồng tiền, lạm phát kéo dài,… Kết quả đời sống nhân dân đi xuống, các tệ nạn xã hội từ chỗ là một trong các nguyên nhân tạo nên sự mất ổn định, giờ có thêm các điều kiện thuận lợi để phát triển. Hoạt động cờ bạc gây ra những tác động xấu trực tiếp lên trật tự chung, từ đó dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng vừa nói tới. Từ những phân tích này, chúng ta có thể thấy được tính nguy hại cao cho xã hội của chúng.
Xã hội là môi trường chứa đựng các điều kiện và yếu tố tác động tác động đến hành vi con người, nhưng cũng là nơi hoạt động thường xuyên của con người, nhằm tạo ra và thay đổi các yếu tố đó. Tệ nạn xã hội vì vậy cũng có thể bị loại trừ trong những điều kiện xã hội nhất định, khi con người có những biện pháp phòng ngừa và đấu tranh thích hợp với chúng. Đây chính là cơ sở phương pháp luận cho công tác đấu tranh chống tệ nạn xã hội nói chung và nạn cờ bạc nói riêng.
Từng cá nhân, gia đình, cộng đồng và xã hội đều phải có trách nhiệm và nghĩa vụ đấu tranh với nạn cờ bạc, cụ thể là sự lên án của dư luận, sự giáo dục quan tâm tới từng thành viên của cộng đồng và gia đình, thái độ dũng cảm tố cáo, ngăn chặn các hành vi sai lệch của từng cá nhân. Tuy vậy, Nhà nước với tư cách là thiết chế quyền lực công, quản lý các hoạt động chung của xã hội phải đóng vai trò chính, trung tâm và chủ yếu trong công tác này, mà biểu hiện quan trọng ở việc thể chế hóa đường lối xử lý trong pháp luật quốc gia.
Ở một mức độ, tính chất nguy hiểm chưa cao, hành vi đánh bạc và các hành vi hỗ trợ khác được nhà nước ta qui định là các vi phạm hành chính, bị xử phạt theo pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính. Ở mức độ và tính chất nguy hiểm cao hơn, chúng cấu thành tội đánh bạc, tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc (Điều 248, Điều 249 Bộ luật hình sự 1999 ), người phạm tội phải chịu trách nhiệm hình sự được cụ thể dưới dạng các biện pháp tư pháp, hình phạt được Bộ luật qui định.
Tình hình tội phạm về cờ bạc trên thực tế cho thấy hành vi đánh bạc và tổ chức đánh bạc là hai hành vi phổ biến nhất, thường đi kèm với nhau. Tuy vậy trong các bài viết đăng trên các tạp chí pháp luật, hành vi tổ chức đánh bạc thường không được đề cập nhiều, các tác giả tập trung vào phân tích hành vi đánh bạc, phân biệt với các tội phạm khác, những vướng mắc của một số tình tiết định khung tăng nặng khi xét xử trong thực tiễn. Dưới góc độ một khóa luận tốt nghiệp, tôi chỉ dừng lại ở việc tìm hiểu các qui định của Bộ luật hình sự 1999 về tội tổ chức đánh bạc, có tham khảo về quá trình lập pháp trước đó để đi sâu vào khái niệm và dấu hiệu pháp lý của tội, phân biệt với một số tội phạm khác, vấn đề trách nhiệm hình sự của người phạm tội. Khóa luận có đề cập tới một vài điểm chưa hoàn thiện trong pháp luật hình sự, trong thực tiễn công tác xét xử, xu hướng khắc phục, mà không chỉ ra các nguyên nhân và giải pháp đấu tranh phòng chống với tội phạm này. Dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, khóa luận sử dụng các phương pháp lịch sử, thống kê, phân tích, tổng hợp, so sánh để nghiên cứu đề tài.
Bố cục của khóa luận ngoài hai phần mở đầu và kết luận, được chia thành ba chương:
Chương I: Khái niệm, dấu hiệu pháp lý của tội tổ chức đánh bạc.
Chương II: Phân biệt tội tổ chức đánh bạc với một số tội phạm khác.
Chương III: Trách nhiệm hình sự của người phạm tội tổ chức đánh bạc.
Trong quá trình nghiên cứu, tuy đã có nhiều cố gắng, song do còn nhiều hạn chế về kiến thức, tài liệu, cũng như hiểu biết xã hội, phương pháp nghiên cứu do lần đầu làm quen với nghiên cứu khoa học, không tránh khỏi những thiếu sót trong khóa luận. Tôi rất mong nhận được sự góp ý từ thầy cô giáo trong khoa Luật Hình sự và các bạn sinh viên.
Tôi xin chân thành cảm ơn thầy giáo hướng dẫn cùng các thầy cô giáo trong khoa Luật Hình sự đã tận tình hướng dẫn giúp đỡ tôi hoàn thành khóa luận này.
MỤC LỤC
|
.gif)
Winrar